Ziektes bij schildpadden

Informatie en advies over schildpaddenziektes

Schildpadden die onder de juiste omstandigheden worden gehouden, zullen niet zo snel ziek worden. Het is daarom belangrijk om de schildpadden in een schone omgeving te houden en te zorgen voor een goede voeding, voldoende zonlicht en genoeg mogelijkheden tot lichaamsbeweging.

Echter, ze kunnen wel ziek worden. Wij geven u enkele tips hoe bepaalde ziektes te voorkomen zijn.


Ziektes bij schildpadden 

Huidaandoeningen

Huidaandoeningen ontstaan door een stofwisselingsstoornis door onvoldoende en slechte huisvesting en verzorging.

Symptomen

De huid lijkt gespannen of opengebarsten. De vervelling gaat moeizaam. Er kan ook een slijmlaag op delen van de huid zitten.

Behandeling

Isoleer de schildpad. Ga zo spoedig mogelijk naar een (gespecialiseerde) dierenarts. De DA smeert de betreffende plaatsen in met zalf. Ook kan het slijm onderzocht worden. De herstelkansen zijn goed. Bekijk de huisvesting eens goed en verander deze zo nodig.


Legnood

Wanneer de vrouwelijke waterschildpad geen geschikte legplaats voor haar eieren vindt, kan er legnood ontstaan. Ze houdt dan haar eieren vast. Dit probleem kan de schildpad uiteindelijk fataal worden. Zorg daarom voor een zandeiland, zodat ze geen legnood krijgt.

Symptomen

Als u geen zandeiland heeft, probeert een vrouwelijke waterschildpad constant te ontsnappen en/of is ze heel nerveus bezig op het eiland, dan wil ze eieren leggen en zoekt ze een geschikte legplaats. Haar eetlust zal verminderen of geheel verdwijnen.

Behandeling

Ga zo spoedig mogelijk naar een (gespecialiseerde) dierenarts. De DA zal een hormoonpreparaat toedienen waardoor het leggen van de eieren gemakkelijker wordt. Als dat geen nut meer heeft, zal de schildpad geopereerd moeten worden. Hierbij wordt een stuk buikschild verwijderd, waardoor de eieren eruit gehaald kunnen worden. Wacht niet te lang, want een operatie is erg risicovol.


Longontsteking

30% Van de sterfgevallen komt door deze ziekte. Een simpele verkoudheid kan snel een serieuze longontsteking worden. Het komt geregeld bij jonge waterschildpadden voor. Verkoudheden treden op wanneer het lichaam, na op warmte te zijn ingesteld, plotseling wordt getroffen door kou, bijvoorbeeld door tocht, maar kan ook bacterieel zijn. Schildpadden zijn zeer vatbaar voor verkoudheid, vooral als het water warmer is dan de lucht erboven. Ze zwemmen dan in warm water en ademen koude lucht in. Het is vooral een probleem bij schildpadden die binnenshuis los op de grond lopen of bij waterschildpadden die ‘s winters in een verwarmd aquarium zwemmen waarvan de lucht boven het water niet verwarmd wordt.

Symptomen

De schildpadden worden eerst verkouden, dit is te zien aan de neusgaten. Er zitten dan luchtbelletjes op. Er kan ook witte pus uit komen. Door de bouw van een schildpaddenlong zal een longontsteking zich zeer snel uitbreiden over een groot deel van de longen. Een ander zeer belangrijk verschijnsel is verminderde eetlust tot geheel niet meer eten, ook kunnen ze scheef gaan zwemmen. Verder kunnen ze problemen hebben bij het duiken als er teveel lucht in de longen achterblijft. Als er te weinig lucht in longen zit, hebben ze ook moeite met het blijven drijven. De schildpad geeft vaak een zwakke indruk en maakt soms een piepend geluid bij het ademhalen.

Behandeling

Ga zo spoedig mogelijk naar een (gespecialiseerde) dierenarts. Deze zal de schildpad behandelen met antibiotica.

Tot slot is het van groot belang dat de voeding indien nodig gecorrigeerd wordt en dat zolang het dier ziek is de omgevingstemperatuur hoog wordt gehouden. Voor de lucht wordt een temperatuur van 28-30ºC aangeraden en voor het water 24-28ºC (Let op: lucht altijd 2 graden hoger dan de watertemperatuur).


Mondrot

Symptomen

Mondrot is te herkennen aan een gele substantie die rond de mond en soms op de binnenrand van de bek. De gehele kaak kan opgezwollen raken en er kunnen bloedingen in de mondholte ontstaan. Vaak weigert de schildpad te eten. Mondrot wordt veroorzaakt door een infectie.

Behandeling

Ga zo spoedig mogelijk naar een (gespecialiseerde) dierenarts. Deze zal de schildpad behandelen met antibiotica. Tot slot is het van groot belang dat voeding en huisvestiging worden gecorrigeerd.


Oogontsteking

Dit probleem komt erg vaak voor. Er kunnen verschillende oorzaken voor zijn. Een nagel van een andere schildpad bijvoorbeeld. Vervuild water en gebrek aan Vitamine A en D3 spelen ook een belangrijke rol. Indien er geen behandeling wordt ingesteld, treden er ook veranderingen op aan het schild, verdwijnt de eetlust, wordt de schildpad lusteloos en sterft uiteindelijk.

Symptomen

Het ziet eruit als een soort van vlies over het oog. Alsof het oog constant gesloten is of als een dik oog. Ook is het mogelijk dat er afscheiding uit de ooghoeken komt. Het kan bij 1 oog voorkomen maar ook bij beide ogen.

Behandeling

De ogen zijn vaak ook een weerspiegeling van een eventuele algemene slechte gezondheidstoestand, waar een (gespecialiseerde) dierenarts aan te pas moet komen. De DA geeft ze dan een injectie vitamine A en D3. Vaak geeft hij ook een antibiotische oogzalf mee. Er zijn ook speciale druppels op de markt gebracht.


Oorontsteking

De oorzaak van oorontsteking is vaak het gevolg van vervuild water. Gebruik daarom een goed (buiten)filter.

Symptomen

Het ziet eruit als een dikke opgeblazen bult op de plek van het oor. Het kan aan 1 kant ontstaan maar ook aan beide kanten.

Behandeling

Ga zo spoedig mogelijk naar een (gespecialiseerde) dierenarts. Deze zal de ontsteking opensnijden en er ontsmettende zalf op smeren. Isoleer de schildpad in verband met infectiegevaar.


Schildrot

Schildrot ontstaat door een infectie van het schild door bacteriën en/of schimmels. Vooral beschadigingen aan het schild zijn plaatsen waar micro-organismen het lichaam binnendringen. Beschadigingen kunnen bijvoorbeeld ontstaan als het gevolg van schuren tegen een harde ondergrond of door vallen etc. Ook een onevenwichtige voeding kan tot schildafwijkingen leiden, zodat het dier gevoeliger wordt voor infecties. Het is vaak een gevolg van het niet goed vervellen van het schild. Daar komt nog bij dat in een vochtiger milieu bacteriën en schimmels beter gedijen, zodat de infectiedruk hoog kan worden. De bacteriën en schimmels dringen via de beschadigingen het schild binnen en ondermijnen dit dan verder. Sommige bacteriën kunnen het hoorn oplossen zodat de infectie steeds verder binnendringt. Bij waterschildpadden kan ook een algeninfectie op het schild een rol spelen.

Symptomen

Het is duidelijk te herkennen, een plek op het schild wordt donker en gaat erg stinken. Als verschijnselen kunt u dan een verkleurd en afbrokkelend schild zien. Het schild raakt ondermijnd en men kan de platen er gemakkelijk afkrabben. Bij een doorgaande infectie raakt ook de lederhuid aangetast en later kan zelfs het botweefsel daaronder aangetast worden, waarbij het kan komen tot de vorming van abcessen in het bot. Als deze abcessen doorbreken naar de buikholte kan de schilpad er zelfs aan sterven. Als de schildpad erg is aangetast, wil hij vaak niet meer goed eten.

Behandeling

Ga zo spoedig mogelijk naar een (gespecialiseerde) dierenarts. Die weet hoe de aangetaste delen te verwijderen. Ook weten hij hoe de verschillende soorten bacteri&@235n moet bestrijden. Er blijven altijd littekens zichtbaar van de schildrot.


Uitzakking van darm of penis

Na de paring wil het nog wel eens voorkomen dat de penis zich niet of slechts gedeeltelijk wordt teruggetrokken. Hij steekt dan uit de cloaca. Dit wordt paraphimose genoemd.
Ook kan het zo zijn dat de endeldarm zich buiten de cloaca bevindt. Dat kan verschillende oorzaken hebben, zoals; diaree, persweeën tijdens de eileg, verkeerde huisvesting en/of verkeerde voeding.

Behandeling

Isoleer de schildpad omdat andere schildpadden er in kunnen gaan happen wat ernstige verwondingen kan geven. Het is zelfs mogelijk dat ze de penis er af bijten. Ga zo spoedig mogelijk naar een (gespecialiseerde) dierenarts. De DA zal de penis hechten of in het ergste geval amputeren.


Wonden

Behandeling

Isoleer de schildpad. Lichte en oppervlakkige wonden kunt u zelf behandelen met wondtinctuur. Hou de schildpad even op het droge zodat het goed in kan trekken. Ga bij diepe en ernstige wonden direct naar een (gespecialiseerde) dierenarts. De DA zal de wonden indien nodig hechten en/of antibiotica toedienen.


Wormen

Er zijn parasieten die aan de binnen- en buitenkant van de schildpad voorkomen. Schildpadden kunnen bijvoorbeeld last van wormen, flagellaten en hexamieten hebben, deze bevinden zich aan de binnenkant van de schildpad.
Preventief ontwormen is niet nodig. Waterschildpadden hebben van nature parasieten in zich, maar ondervinden alleen last wanneer hun lichamelijke conditie ver onder het normale niveau daalt en de parasieten in hun lichaam de overhand krijgen. De parasieten hebben normaal gesproken weinig invloed op hun gezondheid. Ze worden er niet direct ziek van maar het verslechtert wel hun algemene conditie, wat wel weer hun weerstand verlaagt. Geen probleem bij de schildpad = geen reden om te ontwormen.

Symptomen

Gebrek aan eetlust, vermagering, diarree en/of braken. Soms zijn de wormen zichtbaar, als u hele wormen ontdekt in de ontlasting (rondwormen), of stukjes worm (lintworm). Bij goed etende, maar in gewicht afnemende dieren kunt u een monster van de ontlasting op wormen laten onderzoeken.
Het is altijd goed om de ontlasting van een schildpad van tijd tot tijd te laten onderzoeken. Met dit mestonderzoek worden de parasieten geïdentificeerd, en een juiste behandeling gestart.

Behandeling

Parasieten zijn overdraagbaar. De dierenarts beschikt over goede medicijnen, ga dus naar een (gespecialiseerde) DA.


Zacht schild

Een zacht schild ofwel rachitis wordt veroorzaakt door vitaminegebrek en een tekort aan kalk en UV-licht. Een jonge waterschildpad heeft van zichzelf al een zachter en flexibeler schildje. Naarmate hij ouder wordt, wordt het schild harder.

Symptomen

Het schild is gemakkelijk in te drukken.

Behandeling

Ga naar een (gespecialiseerde) dierenarts. De DA zal de schildpad een vitamine- en calciuminjectie geven. Voeg vitaminen toe aan het voedsel en zorg voor een goede UV-lamp.